Leven als water – In de ogen van Yi Jing, 2, Lulu Wang

Verwachtingen

Wat wij zien, wordt mede bepaald door onze verwachtingen, aldus een cognitief neurowetenschapper. Daar zit wat in. Zo zegt men dat als een kind de Bijbel leest, het wonderen ziet. Als een scepticus de Bijbel leest, ziet hij magie.

 

 

 

Een van de grootste geleerden van de vorige eeuw in China heette de heer Muoruo Guo. Hij was archeoloog, historicus, kalligraaf, schrijver, dichter en toneelschrijver in één. Guo was niet alleen vakbekwaam op velerlei gebieden, hij had ook diverse vrouwen bemind en bezwangerd. Een romanticus in hart en nieren. Gelijk menig zichzelf respecterende Chinese intellectueel, verdiepte Guo zich ook in Yi Jing.

 

Voorstellen

Door de eeuwen heen had men zich afgevraagd waarom Yi Jing Yin (de vrouwelijke energie) met een gebroken lijn — — aanduidt en Yang (de mannelijke energie) met een hele lijn —–. Toen kwam de heer Guo. Hij beweerde dat de twee symbolen staan voor het respectievelijk vrouwelijke en mannelijke uitwendig voortplantingsorgaan. Een ware romanticus aan het woord. Over ‘Wat wij zien, wordt mede bepaald door onze verwachtingen’ gesproken.

 

Geen idee of een verlengde van die interpretatie eveneens afkomstig is van Guo’s geniale brein, maar er is een mening, tegenwoordig een wijdverspreide mening. Die luidt, ook het nummer 0 (Ying) en 1 (Yang) verwijzen naar datzelfde orgaan van respectievelijk de vrouw en de man. Nou, met een scheutje voorstellingsvermogen en een eindje schuinsmarcheren kan ik me wel in die twee interpretaties vinden.

 

Water en aarde

 

Trekken wij bovengenoemde gedachtegang door, kan ik me tevens voorstellen waarom Yi Jing met Yin, — — en 0 het water symboliseert en met Yang, —– en 1 de aarde. Immers, indien wij — — en 0 als een stuk grond zien met middenin een kuil of als een bron, vloeit er regenwater in of welt er bronwater uit; indien wij —– en 1 als een stuk gave grond beschouwen, treffen wij er minder water aan. Van wie is de huid zachter en sappiger? Van de man of de vrouw? Geen wonder dat Baoyu, de hoofdpersoon in de beroemdste klassieke Chinese roman Droom in de rode kamer zegt, ‘De vrouw is gemaakt van water en de man van klei (aarde).’

 

‘Leven als water’ behoort tot Yi Jings meest gevleugelde uitspraken. Zelfs kinderen in China nemen de zin in de mond, al weten ze niet wat het betekent. Daar rust zegen op, dit voelen de kleintjes aan hun water. De uitspraak beschrijft namelijk het hoogste doel waar een sterveling naar kan streven, aldus Yi Jing lezende Chinezen.

 

Enerzijds

Aan welke eigenschappen heeft het water zijn cultstatus te danken?

 

Een, flexibel. Het water brult niet tegen een berg dat hij moet wijken omdat het door wil stromen. Het loopt eromheen. Klaar is kees.

 

Twee , nederig. Het water gaat naar beneden. Alleen vlakbij de stad Luo Yang, Noord-China, de bakermat van Yi Jing, is nog steeds een rivier die omhoog vloeit. Een bezienswaardigheid voor menig Chinees.

 

Drie , stil. Het water klaagt noch krijst. Meestal gaat het zwijgzaam zijn gang maar het laat zich door niets of niemand tegenhouden.

 

Vier , veelal onzicht-, ongrijp- en onverslaanbaar. Het water van de aarde scheiden is niet onmogelijk – wij kunnen desnoods polderen – maar het blijft een moeilijke opgave, waar wij niet zo gauw aan beginnen, tenzij het water ons tot de lippen stijgt.

 

Vijf, mede door de bovengenoemde eigenschap is het water alom aanwezig. Vanuit de satelliet bekeken is de aardbol net een blauwe knikker.  

 

Zes, onmisbaar en voedzaam. Zonder water kan er leven op aarde ontstaan noch voortbestaan.

 

Zeven , zacht en teder. Het water streelt onze huid met zijn miljarden tedere druppels.

 

Acht, een blijvertje. Dinosaurussen zijn, hoewel gigantisch en haast almachtig, uitgestorven. Zo zijn nog meer dergelijke titanen van de aardbol weggevaagd, maar het water heeft alle rampen, oorlogen en wat dies nog meer zij overleeft.

 

Anderzijds

 

O wee als de maat vol is, want dan vertoont het water de keerzijde van bovengenoemde eigenschappen.

 

Een, stug. Kijk naar de tsunami.

 

Twee, trots. Haal ons huizenhoge golven voor de geest.

 

Drie, talloze decibels. Luister naar de stormende zee.

 

Vier en vijf, geen keerzijde.

 

Zes, in tijden van extreme en aanhoudende droogte sneuvelen mensen, dieren en planten.

 

Zeven,  keihard. Zodra er een overstroming is, kunnen wij beter de benen nemen dan er tegenin gaan.

 

Acht, als wij de aarde blijven vervuilen en uitputten, moeten wij misschien naar een ander hemellichaam verhuizen, maar het water zal vermoedelijk het laatste zijn dat hoeft te emigreren.

 

Water en vrouw

 

Water is Yin. Yin is de vrouwelijke energie ofwel de vrouw. Trekken wij Yi Jings gevleugelde uitspraak ‘Leven als water’ door, dan krijgen wij ‘Leven als een vrouw’. Met een beetje voorstellingsvermogen kan ik me inderdaad voorstellen dat bovengenoemde watereigenschappen
meer weg van een vrouw hebben dan van een man.

 

Waarom zou ik voor vrouwenrechten vechten? Die rechten zijn mij reeds toegeschreven door Yi Jing en door het water. Toegegeven, rechten hebben en er bewust van worden, zijn twee verschillende zaken. Vandaar dat als iemand mij probeert te kleineren omdat ik een vrouw ben, ik sterk aan water denk. Die persoon moet van goede huize komen om het water uit de aarde, de lucht, de dieren, de planten, uit zichzelf en uit ons allen te destilleren om het naar behoren te geringschatten.

 

Dezelfde lijn

 

Aangezien zowel mannen als vrouwen zeventig procent uit hetzelfde water bestaan, heeft het geen zin om op het ene geslacht of het andere neer te kijken, anders zou het betekenen dat wij ons eigen water kleineren. En daarin huist de wijsheid van Yi Jing. Het boek beschrijft de man en de vrouw met dezelfde lijn, alleen heeft de lijn van Yin — — al een split in het midden en die van Yang —– is nog heel. Aan het einde van zijn levensreis schreef Einstein aan zijn dochter dat liefde de verbindende kracht is van het heelal. Een geruststellende speculatie. Niet het onderscheid maar de liefde tussen mannen en vrouwen houdt de boel draaiend.

 

Koop Nederwonderland of andere boeken van Lulu Wang >>> >>

‘De moeder de vrouw’ – In de ogen van Yi Jing, 1, Lulu Wang

Cijfers

Als wij iemand niet zien zitten en ook nog kwaad op hem zijn, zeggen wij wel eens tegen hem ‘Je bent een nul!’ Zeg het maar niet tegen een Chinees, want hij vat het als een compliment op. In plaats van hem voor een nul uit te maken, kunnen wij beter roepen ‘Nummer hoeveel ben je?’ Hoe kwader wij zijn, hoe hoger geven wij hem een cijfer.

Anders dan de Bijbel, kan de wijsheid van Yi Jing geheel in cijfers worden uitgedrukt. Tao, de bron van alles en iedereen, is 0. Yin, de vrouw, is wederom 0. Yang, de man, is 1.

Als wij iemand niet snugger vinden, zeggen wij wel eens ‘Hij kan tot geen drie tellen.’ Zeg het maar niet tegen de lezers van Yi Jing. Dit boek staat sinds mensenheugenis en wereldwijd bekend als een synoniem van wijsheid, maar het kan evenmin tot drie tellen. Sterker nog, het telt slechts tot 1.

Werkelijk, de wiskundige taal van Yi Jing maakt alleen maar gebruik van twee cijfers 0 and 1. Klinkt primitief maar ruim drieduizend jaar na het voltooien van Yi Jing (Zhou-dynastie, in de huidige provincie Shanxi, waar tevens het Terracottaleger is uitgegraven) bouwen wij de meest geavanceerde computers ook met de binaire taal.

Bron

Waarom zijn de Bron en de vrouw beiden 0? 0 staat voor niets, want als alles en iedereen in de Bron blijft, merken wij er niets van. Uit het niets komt iets. En dat iets is 0 en 1. Als wij de Bron 0 als God zien, dan heeft de God in de Bijbel Adam (Yang, 1) en Eva (Yin, 0) geschapen. Alleen heeft de God in Yi Jing niet eerst Adam en dan met Adams rib Eva gecreëerd. In plaats daarvan heeft Hij de man en de vrouw tegelijkertijd geschapen. Zodoende staat Yi Jing dichter bij de moderne wetenschappen.

Neem de elektriciteit. Alleen als de positieve pool (gemakshalve noemen wij hem 1) en de negatieve pool (0) er tegelijk zijn, krijgen wij elektrische spanningen. Als wij per se een volgorde willen geven aan de mannelijke en de vrouwelijke energie, dan vinden wij een antwoord in de manier waarop Yi Jing ze noemt: Yin en Yang – de vrouw en de man, in plaats van Yang en Yin – de man en de vrouw.

Terugkomend op de vraag waarom de vrouw voor het cijfer 0 staat en de man voor 1? De vrouw kan een dochter (Yin) en een zoon (Yang) baren, net als de Bron waaruit Yin en Yang ontstaan. Dit gedachtegoed lijkt Chinees maar dat is niet zo. In het Nederlands zeggen wij ook ‘Moeder Natuur’ in plaats van ‘Vader Natuur’.

Glimlach

Ik word vaak door Nederlanders gevraagd of ik een feminist ben. Ik begrijp de stellers van de vraag wel. Want in het Europese discours kleven aan woorden zoals ‘de vrouw’ en ‘de moeder’ associaties die niet bepaald vrouwvriendelijk zijn. Ik ben opgegroeid in China en Yi Jing is mij met de paplepel ingegoten. In het traditionele Chinese discours heeft de Bron de man en de vrouw tegelijk en als gelijken geschapen. Sterker nog, de vrouw wordt in Yi Jing eerder genoemd dan de man – Yin en Yang. Waarom zou ik voor de vrouwenrechten vechten? Die hebben wij Chinese vrouwen al sinds het ontstaan van Yi Jing. Als een man mij probeert achter te stellen, denk ik glimlachend aan Yi Jing.

Hoewel het Confucianisme de man op een hogere trede zet dan de vrouw, waardoor de Chinese vrouw tot voor kort een lagere sociale status was toegekend dan de Chinese man, heeft Yi Jing altijd voor roet in het eten van het Confucianisme gezorgd. Zelfs mijn oma die niet eens een naam van haar ouders had gekregen omdat ze maar een meisje was, voelde zich nooit echt minder belangrijk dan mijn opa. Dit merkte ik als mijn opa en oma een besluit moesten nemen en als mijn opa zijn stem verhief – hij zong meteen een toontje lager zodra mijn oma hem aankeek. Mijn moeder vindt zich al helemaal de gelijke van mijn vader.

Nietige bijdrage

Yi Jing is maar een dun boekje, maar het heeft meer dan drieduizend jaar lang op een stille maar onweerlegbare wijze het evenwicht tussen de Chinese man en de Chinese vrouw bewaakt, ondanks de overweldigende staatsleer Confucianisme. Ook dit verschijnsel past in de geest van Yi Jing. Tegenover de luidruchtige staatsleer (Yang, 1) staat een zwijgende maar daarom niet minder kritische stem (Yin, 0). Tegenover het feit dat men het Boekenweekgeschenk met als thema De moeder de vrouw door een mannelijke auteur laat schrijven, zoals het meestal het geval is, staat het gegeven dat de auteur gebaard is door een vrouw. Dat is de kracht van Yi Jing in het bijzonder en van het boek in het algemeen. Hiermee draag ik op mijn nietige manier bij aan het vieren van de Boekenweek 2019 die eerdaags van start gaat.


 


Koop Nederwonderland of andere boeken van Lulu Wang >>> >>