Liefde uit de Dao of uit het hart? In de ogen van Yi Jing, 9

 

De Dao, het hart en het hoofd

 

Als de liefde uit het hart komt, waar haalt het hart die vandaan? Vanuit het hoofd? Als dat zo is, waar haalt het hoofd die vandaan? Volgens de Yi Jing komt de liefde oorspronkelijk uit de Dao. Hoe zit het precies? Het antwoord erop kunnen wij in onder andere quantummechanica vinden.  

 

Zoals wij weten leven wij in een driedimensionale wereld, die uit lengte, breedte en hoogte bestaat. Volgens de moderne wetenschappen is een lagere dimensie een projectie van een hogere dimensie. Zo is de eerste dimensie – een punt – een projectie van de tweede dimensie – een lijn. De lijn is wederom een projectie van de derde dimensie.  

 

De derde dimensie is dientengevolge een projectie van de vierde dimensie – lengte, breedte, hoogte en tijd. Zo gaat het door tot de elfde dimensie – volgens de snaartheorie telt het heelal elf dimensies.      

Projectie

 

Als de relatie tussen een lagere en hogere dimensie projectie is, is het voor ons niet moeilijk te begrijpen waarom de liefde een projectie is van de Dao. Het menselijk hart is dus een spiegel waarop de liefde uit de Dao wordt weergegeven. Dit gevoel wordt vervolgens doorgeseind naar het hoofd. Indien wij de Dao als de hoogste dimensie beschouwen, is het hart een dimensie lager en het hoofd de laagste dimensie. Het is blijkbaar ook geen toeval dat het Chinees woord voor denken Xiang 想 een hart radicaal heeft. Chinezen zijn namelijk van mening dat zowel een gedachte als een gevoel eerst het hart bereikt en dan pas het hoofd.

     

Verschil tussen het Westen en China

 

Wat heeft het voor zin om de relatie tussen de Dao, het hart en het hoofd in kaart te brengen? Aardig veel zin, moet ik zeggen. Zo kunnen wij bijvoorbeeld een verschil tussen het Westen en China in de kijk op de liefde ontdekken en plaatsen.      

Yuan

 

Als u klassieke Chinese liefdesromans leest, zult u merken dat er zelden gerept wordt over de liefde, maar vaak over Yuan. Zo vaak dat wij ze beter Yuanromans noemen in plaats van liefdesromans. Letterlijk vertaald betekent Yuan ‘verbondenheid’ en ‘oorzaak’.

     

1.Verbondenheid

 

Yuan houdt in dat twee mensen elkaar liefhebben niet zozeer omdat ze elkaar leuk vinden, maar omdat ze in hun vorige leven met elkaar te maken hebben gehad. Het Chinees karakter voor Yuan heeft niet voor niets een zijde-radicaal – twee mensen zijn met een zijden draadje met elkaar verenigd.      

2.Oorzaak

 

De liefde tussen een man en een vrouw is dus een gevolg van hun doen en laten in het vorige bestaan.  

 

Yuan wil ook zeggen dat twee geliefden uit elkaar gaan niet zozeer omdat ze elkaar niet meer leuk vinden, maar omdat hun verbondenheid uit het vorige leven tot dusver reikt en niet verder. Als de Dao de bron van alles is, dan is Yuan de bron van de liefde, die als wij dieper graven, ook uit de Dao ontspruit.      

Chinese kijk op de liefde

 

Yuan komt en gaat zoals het reeds in de hogere dimensie bepaald is, ofwel, zoals het in de sterren geschreven staat. Daarom beschrijft en bezingt de klassieke Chinese literatuur de liefde als een regenboog. Twee tortelduiven zijn verrukt als ze overvallen zijn door de liefde en hartstocht voor elkaar, op dezelfde manier als ze verrast zijn door een regenboog die aan de horizon verschijnt, die de twee geliefden hand in hand in verroering bewonderen. Als ze tegen wil en dank uit elkaar moeten gaan, geven ze elkaar noch wie of wat dan ook de schuld. Het komt doordat hun Yuan op zijn laatste benen loopt. Met deze gedachte troosten ze zichzelf. In deze gedachte berusten ze. Zodoende genieten ze van de liefde zolang het duurt en lijden ze minder onder verdriet, wroeging of wrok als de liefdesrelatie al dan niet onverwachts beëindigd is.      

Westerse kijk op de liefde

 

Anders dan Yuan is de liefde in de westerse literatuur en vooral sinds de periode van de Romantiek, met prominente schrijvers als Johann Wolfgang von Goethe (o.a. Die Leiden des jungen Werthers) en de Gebroeders Grimm (o.a. Hans en Grietje), iets waar wij naar kunnen streven en iets waar wij min of meer invloed op kunnen hebben. Als een man en een vrouw elkaar niet kunnen hebben, strijden ze net zolang tegen de obstakels totdat ze hun doel bereiken. Als het hen toch niet lukt of als hun relatie in een scheiding strandt, zoeken ze de oorzaak in elkaars gedrag, in dat van derden of in iets dat hun liefde dwarsboomt. Zie Romeo en Julia. De gangbare interpretatie van de tragedie luidt dat een eeuwenlange familievete roet in het eten gooit, waar ik vraagtekens bij zet. Shakespeare bedoelt met dit werk meer dan dat, maar dit even terzijde. Door deze kijk op de liefde in het Westen lijden geliefden als ze niet bij elkaar kunnen zijn of als hun relatie tegenvalt. Hierin ligt het verschil tussen de Chinese Yuan en de westerse liefde.      

Het lot van oude Grieken en Yuan van Chinezen

 

De Griekse tragedies, duizenden jaren voor de periode van de Romantiek, vertonen wel overeenkomsten met de klassieke Chinese literatuur. Ze hebben het ook over de lotsbestemming (Oedipus, bijvoorbeeld). Het lot is volgens de Chinezen een projectie uit een hogere op een lagere dimensie, uit de Dao op ons driedimensionale leven. Het lot in de liefde onder de pen van de oude Grieken is vermoedelijk de Chinese Yuan.      

Nadruk op iets tastbaars

 

Als wij denken dat de liefde oorspronkelijk uit de Dao komt, maar niet enkel en alleen uit ons hart of hoofd, besparen wij onszelf heel wat Die Leiden des jungen Werthers. Een en ander wil echter niet zeggen dat Chinezen alsmede de oude Grieken fatalisten zijn, naar mijn mening. De nadruk ligt bij Chinezen misschien niet op de liefde of hartstocht, maar wel op het gezinsleven en de stabiliteit ervan.      

Uitgangspunt

 

Kijk naar het gearrangeerd huwelijk waar het oude China berucht om was. Waren de Chinese jongelui van vroeger niet goed wijs of gewoon slappelingen dat ze zomaar accepteerden dat hun ouders een huwelijkspartner voor hen gingen uitzoeken? Waren de Chinese ouders zulke sadisten dat ze hun kinderen niet gunden om uit liefde te trouwen? Als een paar Chinese jongelui van weleer gek of slap waren, of als enkele Chinese ouders uit het verleden wreedaards waren, kan ik me het nog indenken, maar als het hele Chinese volk het gearrangeerd huwelijk duizenden jaren lang in stand had gehouden, moesten ze er een reden voor hebben. En die reden is vermoedelijk hun idee van Yuan.  

 

Aangezien Yuan zeg maar een regenboog is, die voortvloeit uit de hoogste dimensie de Dao, kunnen wij vanuit onze derde dimensie er weinig invloed op hebben, hoe goed wij ook ons best doen. Vandaar dat de Chinese ouders destijds vonden dat de kinderen beter niet op wolken konden lopen maar met beide benen op de grond konden staan. Ze deden er verstandig aan om hun geluk niet te bouwen op een regenboog, maar op iets concreets, waar ze iets meer weet van hadden of waar ze iets aan konden doen. Op de familieachtergrond en op de karaktereigenschappen van de huwelijkskandidaat bijvoorbeeld. De ouders waren zelf ook jong geweest en wisten uit eigen ervaring dat de hartstochtelijke liefde, hoewel beeldschoon en adembenemend, zomaar als een regenboog in het niets zou oplossen. Daarom hoopten ze dat hun kinderen hun partnerkeuze op concrete en minder vluchtige factoren baseerden.      

Degradatie

 

Het gearrangeerd huwelijk viel pas in ongenade toen het in de loop der jaren afweek van zijn bedoeling en een smoes voor sommige inhalige ouders werd om hun dochters te koppelen aan oude vieze rijke mannetjes. Toen raakten de Chinese jongelui geïnspireerd door het Westen, waar men voor het persoonlijke geluk ging en de liefde najoeg. Op dat specifieke moment van de wereldgeschiedenis ontmoetten het oosten en Oost en West elkaar.  

 

Het Chinese idee van Yuan zou westerlingen misschien kunnen helpen om de liefde in een ruimere context te zien en te ervaren. Het westerse ideaal over de romantische liefde zou Chinezen kunnen helpen om bewuster te worden van hun eigen inbreng in de geluksbeleving. Als wij het Oosten als Yin en het Westen als Yang beschouwen, dan heeft de Dao de wereld geschapen om de mensheid in evenwicht te houden. Hierdoor houden de twee werelddelen elkaar een spiegel voor en leren ze van elkaar. Hierdoor kunnen wij allen zowel tot het uiterste gaan om de regenboogachtige liefde vast te houden als niet met de verdwijnende regenboog in het luchtledige verzanden – wij staken de jacht op de liefde indien die ons meer verdriet dan vreugde geeft. Hold on tightly and let go lightly. Zo zijn wij baas over ons eigen hoofd en hart in plaats van dat de liefde ons hoofd voortdurend op hol brengt en ons hart keer op keer breekt.    


Koop Nederwonderland of andere boeken van Lulu Wang >>> >>

Knus in eigen liefdesnest, In de ogen van de Yi Jing, 8

De wereld en de liefde

 

道生一, 一生二,二生三,三生万物。

 

道生爱,爱生情,情生感,感生万物。

 

Dao sheng yi, yi sheng er, er sheng san, san sheng wanwu.

 

Dao sheng ai, ai sheng qing, qing sheng gan, gan sheng wanwu.  

 

Uit de Dao komt één.

Uit één komt twee,

Uit twee komt drie

En uit drie ontstaat alles.  

Het Leven schept liefde

Liefde wekt gevoelens op

Gevoelens brengen gewaarwordingen mee

Gewaarwordingen geven de wereld vorm.  

 

De eerste strofe is een gedachtegoed van de Yi Jing. Als ik zo vrij mag zijn om de strofe te interpreteren, dan luidt het, God heeft Adam geschapen. Met een van Adams ribben heeft Hij Eva gevormd. Adam en Eva hebben op hun beurt de hele mensheid op de wereld gezet.

 

De tweede strofe is mijn eigen tekst, afgeleid van de eerste strofe.  

 

1.

 
 

Hoe brengt het leven de liefde voort? Het antwoord kunnen wij vinden in Uit de Dao komt een. Na de Big Bang was het heelal gevuld met energie. In het Chinees heet die Qi. Energie is neutraal, die een positieve en een negatieve pool krijgt als wij er spanning aan toevoegen. In het dat geval is het dan Uit een komt twee.

 

Het is hetzelfde met de liefde. Door het leven in ons ervaren wij de liefde. De liefde is neutraal en kan velerlei gevoelens opwekken, afhankelijk van hoe wij ze beleven. Onze beleving is dan de ‘spanning’ die wij aan de liefde toevoegen. Dat is dan Liefde brengt gevoelens voort.

 

2.

 
 

Wat versta ik onder ‘Gevoelens leiden tot gewaarwordingen’? Laten wij kijken naar Uit twee komen drie. Want daarin kunnen wij het antwoord op de vraag vinden.  

 

Gevoelens staan nooit op zichzelf. Ze zijn voor iemand of iets bestemd. De reactie van die iemand of van dat iets brengt verandering aan de gevoelens. Zo kan de reactie de gevoelens versterken, verzwakken of er een nieuwe richting aan geven, om maar drie voorbeelden te noemen. De verandering en de richting scheppen wederom nieuwe gevoelens. Door de constante interactie tussen gevoelens en hun bestemming krijgen wij velerlei soorten emoties.  

 

3.
 

Gewaarwordingen geven vorm aan de wereld wil zeggen dat mijn wereld niet jouw wereld is. Iedereen leeft in een andere wereld, omdat iedereen op een andere manier de liefde ervaart en omdat iedereens gevoelens op hun unieke manier op een ander iemand of iets reageren. ‘Hij leeft in zijn eigen wereldje’ klinkt weinig complimenteus, maar wie leeft níét in zijn eigen wereldje?  

 

Met andere woorden, dé wereld bestaat niet. Het is eerder mijn wereld, jouw wereld, zijn wereld en haar wereld. Zelfs onze wereld of hun wereld bestaat niet. Met de liefde gaat het niet anders. Dé liefde bestaat niet. Het is in feite mijn liefde, jouw liefde, zijn liefde en haar liefde. Zelfs onze liefde of hun liefde is een illusie, als de liefde of zelfs de wereld űberhaupt geen illusie is.  

 

Gezond individualisme

 

 

Wij kunnen beter alleen invloed willen hebben op onze eigen daad en alleen verantwoordelijkheid willen dragen voor de gevolgen ervan. Elke poging een ander te veranderen, hoe nobel onze bedoeling ook klinkt, druist in tegen de menselijke natuur. Elke ‘reden’ om een ander te verwijten voor ons liefdesverdriet, hoe logisch de reden ook lijkt, kan alleen maar ons verdriet verdubbelen. Geen wonder dat een Nederlandse spreuk luidt, Jij bent er zelf bij. Zonder onze medewerking is er geen liefde noch verdriet ervan. Een Boeddhistische spreuk luidt, Als een mens niet aan zichzelf denkt, stort de wereld in. Is dit individualisme? Ja, zolang het niet inhoudt ‘Ikke ikke ikke en de rest kan stikken’.  

 

Collectief individualisme

 

Dankzij de interactie tussen de gevoelens van jou en mij, hem en haar krijgen wij een oneindige scala aan gewaarwordingen. Dankzij de gewaarwordingen van jou en mij, hem en haar krijgt jouw en mijn, zijn en haar liefde een unieke schoonheid. Dankzij de schoonheden is mijn, jouw, zijn of haar wereld gezegend met talloze soorten fysieke en spirituele rijkdom.  

 

De enige die ons allen verbindt is de Dao en voor de rest zijn wij in onze eigen wereldjes levende individuen die een volledige verantwoording af moeten leggen voor ons eigen doen en laten. Ieder voor zich en God voor ons allen. En God is, mijns inziens, de Dao.  

 

Al leven wij in onze eigen wereldjes, reageren onze wereldjes op elkaar en de reactie is ook de Dao, en tevens God. Hij ziet erop toe dat onze wereldjes met elkaar dankzij onderlinge wisselwerkingen verbonden blijven. Sterker nog, zonder deze wisselwerkingen vallen onze wereldjes als domino’s om.  

 

Zondag

 
 

Naast de overeenkomsten tussen de Dao en God, zien wij ook een verschil tussen de twee. Volgens de Yi Jing heeft de Dao een nodig om aan twee te komen. Twee heeft elkaar nodig om aan drie te komen. Drie heeft ontelbare reacties nodig om aan alles te komen. De Dao heeft dus niet alles geschapen, en God wel. Wat de Dao heeft gedaan is slechts een balletje in de lucht gooien en de rest komt door het eindeloos delen van het ene balletje en door de reacties tussen de balletjes die uit het ene balletje zijn geboren.  

 

De Dao heeft bij wijze van spreken een kernreactie in gang gezet en de handeling heeft slechts een fractie van een seconde, een minuut of hoogstens een dag in beslag genomen. De Dao heeft geen zes dagen gewerkt en hoeft niet op de zevende dag – zondag – uit te rusten. Een Nederlandse advocaat met Chinese klanten klaagde dat hij geregeld op zondagavond werd gebeld. Ik verwees hem naar de Dao en hij zag het licht, zei hij tenminste.  

 

Dankbaar

 
 

Terugkomende op het onderwerp liefde, wat de Dao zegt is dat wij zonder elkaar niets hebben aan liefde, maar liefde is een persoonlijke beleving waar jij, ik, hij of zij een ander voor mag danken maar niet voor kan verwijten.  


Koop Nederwonderland of andere boeken van Lulu Wang >>> >>