Als ik iemand zielig vind en hem daarom help, vat ik het signaal van het Leven verkeerd op. Wie zegt dat de ‘zielige’ mijn duwtje in de rug nodig heeft? Zijn achterstand is hem door het Leven geschonken zodat hij zijn kracht kan opbouwen om de huidige en toekomstige uitdagingen aan te kunnen.
 
Het getuigt tevens van arrogantie om te denken dat ik sterk ben en dat degene, die ik móét helpen, zwak is. Net zoiets als ik zou denken dat baby’s dom zijn omdat ze in bed plassen. Dat is een levensfase die niemand kan overslaan. Het zou funest zijn om baby’s te dwingen of te helpen op dag één van hun bestaan naar het toilet te kruipen.
 
De ‘zielige’/zwakkere omhoog tillen lijkt onschuldig en zelfs nobel, maar dit verstoort in een onschuldig geval de verhouding tussen mensen en werkt in een ernstig geval hypocrisie, uitbuiting, oorlog en religieuze conflicten in de hand.
 
De Kerk kon zich in een bepaalde periode van de geschiedenis verrijken omdat zij zogenaamd de verdwaalde zieltjes zat te redden. Sommige politieke leiders konden vroeger de massa mobiliseren om hun leven op het spel te zetten en een ander land binnen te vallen omdat ze het volk vertelden dat dat arme land bevrijd moest worden van slechteriken. Religieuze oorlogen ontstonden in de geschiedenis doordat sommige zielenhoeders vreesden dat andersgelovigen naar de hel zouden gaan als ze niet in de juiste God zouden geloven.
 
Geen wonder het gezegde: de wreedste daden worden verricht met de beste bedoelingen.
 
Een Chinees verhaal. In een tempel zegt het Boeddhabeeld tegen de hoofdmonnik dat het een paar dagen in de bergen wilde doorbrengen. Of de monnik de zaken in de tempel wilde waarnemen. Wat hield het in?, vroeg de monnik. Gewoon, zei het Boeddhabeeld, alle gebeden aanhoren en verder niets.
 
Ik geloof dat vriendschap veel meer is dan wel of niet gezellig met elkaar kunnen omgaan. Voordat wij duidelijk definiëren wat helpen inhoudt, wanneer, waar, waarom en hoe hulp geboden moet worden, zullen wij blijven geconfronteerd worden met verstoorde menselijke relaties, gespannen internationale betrekkingen en met gebrek aan vrede op de aarde.
 
Foto: Theo Benschop
 
 

De afgelopen dagen heb ik diep naar mezelf gekeken. Ik wilde niet geloven dat mijn verdriet veroorzaakt was door die vriendin. Als ik het probleem bij haar neerlegde, speelde ik een slachtofferrol. Daar had ik, op mijn leeftijd, geen zin meer in.
 
Die vriendin van mij kon niet overweg met haar familie en had zeer weinig vrienden. Ik had de afgelopen jaren van alles gedaan om haar het gevoel te geven dat ze niet alleen op de wereld was. Doordat ik me om haar ontfermde was het voor haar geen noodzaak meer na te gaan waarom ze niet goed met haar familie om kon gaan en waarom ze zeer weinig vrienden had. Zo bleven haar problemen groeien. Mijn steun wekte bij haar tevens de indruk dat ik haar allesoplosser was, die ik onmogelijk kon zijn. Als ze daardoor teleurgesteld of boos was, voelde ik me ook ellendig.
 
Het punt was alleen: als ik haar zag, moest ik denken aan toen ik net naar Nederland kwam. Ik voelde me destijds ook eenzaam en hulpeloos. Ik wilde mijn vriendin helpen om de zielige Lulu in mijn herinnering te troosten. In feite deed ik het niet voor haar, maar voor mezelf. Niet beseffend dat ik toentertijd mijn eenzaam- en hulploosheid omgezet had in daadkracht. Met levensvreugde als resultaat. Niemand van vlees en bloed, behalve het onzichtbare Leven, kan ons redden, behalve wijzelf. En dit had ik mijn vriendin eerst duidelijk moeten maken voordat ik haar bijstond.
 
Medelijden maakte mij ook ontvankelijk voor schuldgevoel. Als ik iets niet deed wat mijn vriendin van mij verwachtte, haatte ik mezelf. Want ik was toch de sterke en moest mijn vriendin, de sociaal zwakkere, helpen? Ze had, net als ik, twee handen, een stel oren en een neus. Ze liep even snel als ik. Ze had geen reden om zwak te blijven. Het Leven is genadig en geeft ons elke dag nieuwe kansen.
 
Mijn verdriet van eergisteren heeft vandaag zijn liefdevolle voering laten zien: het heeft mij een les geleerd. Ik zal mensen blijven helpen, maar de beste steun die ik hen kan bieden is hun zelfvertrouwen te versterken. Mijn verdriet heeft mij ook wakker geschud: de eenzame en hulpeloze Lulu in mijn herinnering hoeft niet meer getroost te worden, want die bestaat niet meer. De nieuwe Lulu is gelukkig en omringd door lieve vrienden!
 
Foto: Lulu ontmoette haar naamgenootje op de Margriet Winterbeurs in Utrecht.
Fotograaf: Dewi Kang